ÇOCUK GÖZÜYLE

Anne babalar çocukları hangi tutum, davranış ve disiplin yöntemine göre yetiştirirlerse, çocuklar da o davranış ve tutumlara uygun kişilik özellikleri gelişir. Gelişim psikolojisi ebeveyn tutumlarını 5 kategoride inceliyor. Sizler de okuyunca anlayacaksınız ki, bunların içinde ‘’Kabul edici, güven verici, hoşgörülü ve demokratik ebeveyn tutumu’’ EN İDEAL olan çocuk yetiştirme şeklidir. Peki, bu tutumlar neler ve sonucunda nasıl kişilik özelliklerine sahip çocuklar yetiştiriliyor bunlara bakalım:

1-Şiddetli ret edici ana baba tutumu: Ret edilen çocuğa evdeki diğer çocuklardan farklı davranılır. Beğenilmez ve devamlı her yaptığı eleştirilir; sık sık baskı uygulanır; yanlışları bulunur, yüzüne söylenir; çocuğun iyi yönleri değil de sürekli kötü yönleri ortaya çıkarılır. Böyle aile ortamında yetişen çocuklar yardım duygusundan uzak olurlar; psikopat eğilimlidirler ve sinirli, agresif yapıda olurlar. 

2-Kayıtsız ve pasif anne baba tutumu: Çocuğa ve davranışlarına karşı "ilgisiz ve kayıtsız" kalan anne babadır. Çocuğun varlığı ve yokluğu belli değildir. Buradaki asıl sorun: Ebeveynler, hoşgörü ile boş vermeyi birbirine karıştırmaktadırlar. Anne babaların kişilik yapıları değişkendir. Çocuğa karşı rahat, sessiz, vurdumduymaz pasif oldukları gibi saldırgan da olabilirler. Bu tutumdaki ebeveynlerin çocukları; ihmal edilen oldukları için, ana babanın ilgisini çekmek için çoğu zaman kötü davranışlar sergilerler; agresif, saldırgan ve suça yönelik davranışlar gösterebilirler. 

3-Baskıcı, otoriter, katı ve sıkı anne baba tutumu: Katı, baskıcı ve hoşgörüsüz davranan ebeveynler çocuğunu, kendi ideallerinde yaşattığı kalıplara uygun küçük bir yetişkin yapma çabası içindedirler. Anne babanın gözleri sürekli bu çocukların üzerindedir. Davranışında oturuşunda, kalkışında, konuşmasında, gülmesinde, yemesinde, içmesinde kısaca çocuğun yaptığı her türlü harekette bir kusur bir yanlış arayıp dururlar. Anne babanın bu davranışları sonucunda çocuklar: Sürekli tetiktedir, streslidir, eleştirildikleri için çekingendirler, sürekli yanlık yapma korkusu içindedirler, kendine güven duygusu geliştiremezler, duygu ve düşüncelerini içine atarak onları bastırır.

4- Dengesiz, kararsız ve tutarsız anne baba tutumu: Dengesiz tutum sergileyen ebeveynler, çocuğun belli bir davranışını için kimi zaman hoş görür kimi zamanda aynı davranış yüzünden cezalandırabilir. Bu, çocukta cezanın anlamı ve suçun niteliği hakkında kuşkular uyanmasına neden olur. Çocuk hangi davranışın nerede ve ne zaman yapılmayacağını kestiremez. Neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilemez. Çocuk kendini kanıtlamak ve dikkatleri üzerine çekmek için sinirli, ürkek yumuşak huylu, ılımlı, söz dinleyen bir çocuk olmak ya da kendi benliğini ve bağımsızlığını göstermek için kavgacı, asabi, çabuk kırılıp öfkelenen, tepkisel bir kişilik yapısı geliştirebilir.

5- Kabul edici, güven verici hoşgörülü ve demokratik anne baba tutumu: Anne babanın çocuğu kabulü, sevgi ve sevecenlikle ele alması, çocukla ilgilenmesi şeklinde davranışa yansımaktadır. Kabul eden anne baba, çocuğun ilgilerini göz önünde tutarak, onun yeteneklerini geliştirecek ortamı çocuk için hazırlar. Kabul gören çocuk, genellikle sosyalleşmiş, işbirliğine hazır, arkadaş canlısı, duygusal ve sosyal açıdan dengeli ve mutlu bir bireydir. Anne baba birbirlerine ve çocuklarına karşı olan duygularında net ve açıktır. Aile içinde güven ve şeffaflık vardır. Aile huzurludur. Problemlerle nasıl baş edebileceklerini birlikte araştırırlar. Bu ortamda yetişen çocuğa kişilik özelliği olarak aynen yansır. Demokratik ve güven verici bir ortam da yetişen çocuk, kendine ve çevresine saygılı, sınırları bilen, yaratıcı, aktif, etkin, girişken, yaratıcı ilişkiler kurabilen, kendine karşı fikirlere saygı duyan, kendi inandıklarını sonuna kadar savunabilen, atılgan, fikirlerini serbestçe söyleyebilen ve kendine ait fikirleri doğrultusunda hareket eden, kişilik ve davranışları açısından dengeli sorumluluk duyguları gelişmiş, kurallara ve otoriteye karşı körü körüne bağlı olmayan, hoşgörülü, açık fikirli, anlaşılır, toplumsal ve uyumlu bir birey olarak yetişir.

********************************

         Önemli noktalardan biri de anne babanın çocuklarına karşı koalisyonudur. Anne ve baba ortak bir dil oluşturmalı ve birinin hayır dediğine diğeri evet, tamam, olur dememelidir. Çocuk, ebeveynlerin sürekli çatışma yaşadığı durumlarda kendi iç dengesini yitirebilir. Bu tümüyle çığırından çıkma ve ele avuca sığmama şeklinde ya da tamamen renksiz, kişiliksiz, varlığı yokluğu belli olmayan kişilik özellikleri şeklinde çocukta tezahür eder. Bu çocuklar başkasının etkisinde kolaylıkla kalabilir; kim nereye çekerse o tarafa yönelir; insanlar tarafından kolay kandırılır, kullanılır. Aşırı hassas, kırılgan ve hastalıklı bir kişilik yapısı gösterebilir.

          Şimdi bir düşünün siz çocuklarınıza karşı, hangi gruptaki tutumu sergiliyorsunuz? Nasıl bir birey yetiştirmek istiyorsunuz? Nerede yanlışlar yapıyorsunuz?

          Çocuğunuzun duygularını, ruhsal gelişimini önemsiyor, ona saygı duyuyor, onun sadece bir çocuk değil, bir BİREY olduğunu kabul ediyorsanız ve sevgiyi öğretiyor, sevgiyi yaşatıyorsanız SİZLERİ TAKDİR ediyorum…

Dorothy Law Nolte’nin şu tespiti çok doğrudur:

Eğer bir çocuk DÜŞMANLIKLA yaşarsa, SAVAŞMAYI öğrenir.

Eğer bir çocuk UTANÇLA yaşarsa, SUÇLU HİSSETMEYİ öğrenir.

Eğer bir çocuk HOŞGÖRÜ ile yaşarsa, SABIRLI olmayı öğrenir.

Eğer bir çocuk ÖVGÜYLE yaşarsa, DEĞER VERMEYİ öğrenir.

Eğer bir çocuk ALAYLA yaşarsa, UTANMAYI öğrenir.

Eğer bir çocuk ADİL yaşarsa, ADALETİ öğrenir.

Eğer bir çocuk GÜVENCEYLE yaşarsa, İNANMAYI öğrenir.

Eğer bir çocuk DÜRÜTSTLÜKLE yaşarsa, DOĞRUYU öğrenir.

Eğer bir çocuk YÜREKLENDİRMEYLE yaşarsa, KENDİNE GÜVENMEYİ öğrenir.

Eğer bir çocuk ARKADAŞLIKLA yaşarsa, dünyada SEVGİYİ BULMAYI öğrenir.

Eğer bir çocuk ONAYLAMAYLA yaşarsa, KENDİNDEN HOŞLANMAYI öğrenir.

 

Sevgi, hoşgörü, güven, dostluk, dürüstlük duygularıyla;  övgü, takdir edilme,  yüreklendirme, onaylama, adalet kavramlarıyla içi içe büyürse geleceğin en başarılı yaşam mimarları olurlar.

Değerli anne babalar görüyoruz ki her şey ebeveynlerin sihirli elleri arasında. Ruhsal, fiziksel, enerjisel olarak en sağlıklı yaşam mimarlarını yetiştirmek için lütfen siz de SEVGİyi baştacı yapın…

SEVGİyle…

 

 

AZİZE Yasemin Paşalıgil

Psikolojik Danışman-Eğitmen

 

 

Paylaş